دو تابلوی ارزشمند از آثار پیر آگوست رنوار، نقاش برجسته فرانسوی و از چهرههای شاخص جنبش امپرسیونیسم، در پی سرقتی از موزه رنوار در جنوب فرانسه، پس از حدود یک ماه تحقیقات پلیسی کشف شدند. این دو اثر که در زمان سرقت در موزهای در شهر کانی سور مر نگهداری میشدند، متعلق به مجموعه موزه اورسی پاریس بودند و ارزش مجموع آنها حدود ۴٫۲ میلیون یورو برآورد شده است. کشف تابلوها در حالی صورت گرفت که پرونده سرقت به بازداشت چند مظنون و نگرانی درباره احتمال وقوع سرقتی دیگر از یک مرکز هنری انجامیده بود.
ماجرا بامداد ۸ سپتامبر ۲۰۲۶ آغاز شد؛ زمانی که دو مرد نقابدار به موزه رنوار در شهر کانی سور مر، واقع در منطقه کوت دازور در جنوب فرانسه، دستبرد زدند. این موزه در خانهای تاریخی قرار دارد که پیشتر محل زندگی رنوار بوده است. بر اساس گزارشهای منتشرشده، سارقان با بریدن حصار باغ و ورود از طریق پنجره به ساختمان راه یافتند و با استفاده از ابزار برش، بستهای نگهدارنده تابلوها را جدا کردند. آنها چهار اثر هنری را از جای خود برداشتند، اما با فعالشدن سامانه هشدار و رسیدن سریع پلیس، دو تابلو را در باغ موزه رها کردند و با دو اثر دیگر گریختند.
دو تابلویی که به سرقت رفتند، «پرتره مادام کولونا رومانو» (Portrait of Madame Colonna Romano) و «دختر جوان کنار چاه» (Young Woman at the Well) نام دارند. هر دو اثر به پیر آگوست رنوار تعلق دارند؛ هنرمندی که با استفاده از رنگهای درخشان، نورپردازی لطیف و ضربهقلمهای زنده، جایگاهی ماندگار در تاریخ هنر مدرن به دست آورد. تابلوی نخست، که حدود سال ۱۹۱۳ خلق شده، پرترهای از گابریل کولونا رومانو، بازیگر فرانسوی، است. اثر دوم نیز به حدود سال ۱۸۸۶ بازمیگردد و از نمونههای آثار فیگوراتیو رنوار به شمار میرود.
اهمیت این سرقت تنها به ارزش مالی آثار محدود نبود. طبق اطلاعات منتشرشده از سوی مقامهای محلی، ارزش اولیه آثار هدف قرارگرفته در این حادثه حدود ۹ میلیون یورو برآورد شده بود؛ رقمی که با ارزیابی بعدی دادستان درباره ارزش دو تابلوی مسروقه، یعنی ۴٫۲ میلیون یورو، تفاوت دارد. این حادثه همچنین بار دیگر موضوع امنیت موزههای فرانسه و حفاظت از میراث فرهنگی را به بحثی جدی تبدیل کرد؛ بهویژه آنکه در سالهای اخیر چندین سرقت مهم از مجموعههای هنری و تاریخی اروپا گزارش شده است.
تحقیقات پلیس در هفتههای بعد با بررسی شواهد صحنه جرم، آثار زیستی بهجامانده روی پوشش محافظ یکی از تابلوها، دادههای مکانی تلفن همراه و اطلاعات مربوط به رفتوآمد خودروها ادامه یافت. سرانجام، دو اثر مسروقه در مخفیگاهی پشت دیواری کاذب در یک خانه در فرانسه پیدا شدند. گزارشها حاکی از آن است که هر دو تابلو هنگام کشف آسیب دیده بودند: بوم «پرتره مادام کولونا رومانو» دچار پارگی شده بود و قاب «دختر جوان کنار چاه» نیز آسیب جزئی داشت. آثار برای بررسی تخصصی و مرمت احتمالی به کارشناسان سپرده شدند.
در ارتباط با این پرونده، شش نفر بازداشت شدند و تا ۱۲ اکتبر، چهار نفر با اتهامهایی از جمله سرقت سازمانیافته، نگهداری یا پنهانکردن اموال مسروقه و مشارکت در توطئه تحت پیگرد قضایی قرار گرفته بودند. به گفته دادستان مارسی، بررسی رفتار یکی از مظنونان و مراجعه او به یک مرکز هنری دیگر، نگرانیهایی درباره احتمال برنامهریزی برای سرقتی تازه ایجاد کرده بود؛ موضوعی که موجب تسریع اقدامات پلیس شد. با این حال، اتهامها و نقش دقیق هر یک از مظنونان باید در چارچوب روند قضایی بررسی شود.
بازگشت این دو تابلو، پایانی امیدوارکننده بر بخشی از پروندهای بود که بار دیگر آسیبپذیری آثار هنری در برابر سرقتهای سازمانیافته را آشکار کرد. نقاشیهای تاریخی، افزون بر ارزش اقتصادی، حامل بخشی از حافظه فرهنگی جوامعاند و از دست رفتن آنها میتواند خلأیی جبرانناپذیر در مجموعههای عمومی ایجاد کند. هرچند کشف آثار مسروقه خبر خوشی برای دنیای هنر فرانسه بود، آسیبدیدگی تابلوها یادآور این واقعیت است که بازیابی یک اثر هنری همیشه به معنای بازگشت کامل و بیخسارت آن نیست.